Historia parafii

Parafia zostaa erygowana, 9 X 1435 r., przez bp. chemskiego Jana Biskupca i naleaa do diecezji chemskiej. Na przeomie XVIII i XIX w. bya przejciowo, razem z caym okrgiem zamojskim, w granicach diecezji przemyskiej, a pniej wczono j do diecezji lubelskiej. Od w. XVII naleaa do dekanatu zamojskiego, od 1978 r. w ramach zamojskiego nowomiejskiego, a obecnie w granicach dekanatu krasnobrodzkiego. Zostaa uposaona przez waciciela dbr abunie, Adama Olenickiego, jak rwnie przez Wawrzyca, waciciela Komarowa i Ercharda, waciciela majtku Wierzbie. W cigu wiekw granice parafii ulegy znacznemu uszczupleniu na skutek powstawania nowych placwek. Jeszcze w okresie przedrozbiorowym powstaa filia w Komarowie, ktr pniej zamieniono na samodzieln parafi. Nastpnie, w wyniku podziau parafii abuskiej po I wojnie wiatowej, utworzono parafi Krynice, a po II wojnie wiatowej trzy kolejne miejscowoci przyczono do nowej parafii w. Krzya w Zamociu, dwie do Czenik i do Jarosawca.
Parafia wiele zawdziczaa kolejnym wacicielom miejscowego majtku - oprcz wyej wspomnianych naley wymieni Zamoyskich, Tarnowskich i Szeptyckich.
W yciu religijnym w dawnych czasach pewn rol odgrywao bractwo racowe, a pniej trzeci zakon w. Franciszka (ci ostatni roztoczyli rwnie opiek nad chorymi). Mwic o yciu religijnym naley wspomnie o rozwijajcym si od koca XIX w. kulcie w. Antoniego. Zapewne wpyno na to przeniesienie w 1866 r. z kocioa bernardynw w Radecznicy cudownego obrazu w. Antoniego. Kult swoim zasigiem obejmowa ssiednie parafie.

Teren ten dawniej zamieszkiwali rwnie katolicy obrzdku unickiego. Posiadali oni swoj wityni w abukach, ktr pniej przeniesiono do Zamocia. Po kasacie unii w 1875 r. zmuszano grekokatolikw do przejcia na prawosawie.

Istniejcy, na terenie dawnego parku paacowego w abuniach, kurhan kryje szcztki powstacw z 1863 r. - obecnie wasno Sistr Franciszkanek Misjonarek Maryi. Szczeglnie naley podkreli II wojn wiatow. We wrzeniu 1939 r. toczono tutaj walki z wojskami niemieckimi (opr Polakw pod Barchaczowem). 23 IX 1939 r. Niemcy dokonali aresztowania miejscowych duszpasterzy: ks. Stawiarskiego i ks. M. Giermakowskiego. Oprcz tego byy liczne inne aresztowania i wreszcie, w 1942 r., wysiedlenie Polakw z abu i czterech ssiednich wiosek. Katolikom odebrano koci. Dopiero jesieni 1943 r. gestapo zezwolio pozostaej ludnoci na utworzenie kaplicy w Wlce abuskiej (bya to stodoa Ska). Taki stan rzeczy trwa do lipca 1944 r. Na terenie parafii od 1922 r. istnieje klasztor Franciszkanek Misjonarek Maryi.

W XV w. zosta wybudowany drewniany koci, nastpnie murowany, z fundacji rodziny Olenickich, konsekrowany przez bp. Jana Biskupca w 1436 r. Drewniany koci uleg spaleniu w wieku nastpnym. Odbudowany na pocztku w. XVII, konsekrowany, w 1605 r., przez bpa Jerzego Zamoyskiego pw. MB Szkaplerznej i w. Dominika. witynia w cigu wiekw bya kilkakrotnie restaurowana i przebudowywana (kolatorami wtedy byli ju Zamoyscy), m.in. od strony frontowej dobudowano obszern krucht i obniono dach. Przez renowacje i przebudowy znieksztacono pierwotny styl kocioa (by odbudowany na pocztku XVII w. w stylu renesansu lubelskiego). Jeden z waniejszych remontw przeprowadzono w 1855 r., a w 1871 r. renowacj dachu. Pniej dobudowano z prawej strony kaplic, gdzie znajduj si grobowce rodziny Tarnowskich. Fundatork tej kaplicy bya Antonina Tarnowska. W 1879 r. nastpio odnowienie wntrza, a w 1935 r.malowanie kocioa. W czasie wojny (1942-1944) zamieniony na magazyn zboowy. Po zakoczeniu II wojny wiatowej remontowano m.in. dach w latach 1948-1950, w latach: 1997-98 odnowiono otarze, odnowiono rzeby. W 2008 r. ropocz si generalny remont kocioa:

2008
- izolacja pionowa i pozioma kocioa, wzmocnienie i podwyszenie wiby dachowej, wymiana poszycia dachowego z blachy na dachwk ceramiczn, zszycie pkni cian kocioa;

2009 - wymiana okien, szko witraowe w kaplicy, remont elewacji frontonu i przedsionka kocioa;

2010 - remont elewacji kocioa, odsonicie portalu z piaskowca;

2011 - Remont dwch bram wejciowych; konserwacja 7 figur witych na bramach i ogrodzeniu kocioa.

Koci w abuniach jest murowany z kamienia i cegy, jednonawowy, w stylu renesansu lubelskiego (brya budowli ulega znieksztaceniu na skutek licznych przerbek i remontw), przy prezbiterium znajdowaa si zakrystia, od strony poudniowej kocioa dobudowano kaplic, nad naw znajduje si wieyczka przebudowana w 2008 r., malowanie wntrza jest gadkie, posadzka z terakoty. Otarz gwny jest wykonany z drzewa sosnowego i lipowego (z koca w. XIX). W otarzu tym s obrazy MB Szkaplerznej i w. Antoniego. W kociele jest pi drewnianych otarzy bocznych.

Po prawej stronie kocioa s otarze:

1. z obrazami: w. Teresy od Dziecitka Jezus, w. Stanisawa Kostki, Pana Jezusa Ukrzyowanego,
2. z obrazami: w. Mikoaja i w. Jana Nepomucena,

Po lewej:

1. z obrazami: w. Izydora i w. Walentego, Pana Jezusa Miosiernego
2. z obrazami: MB Bolesnej i w. Franciszka.
3. z obrazami MB z Dziecitkiem (zniszczony) i w. Dominika.

Na cianach umieszczone obrazy, malowane na ptnie, przedstawiajce tajemnice racowe. W nawie znajduj si awki i konfesjonay wykonane po 1946 r. Na chrze muzycznym s 10-gosowe organy, zakupione w 1896 r., remontowane w 1974 r.

Wok kocioa wznosi si murowane ogrodzenie z bram (barokowe). Na filarach w ogrodzeniu, od strony pnocnej, stoj barokowe figury witych. Obok kocioa murowana dzwonnica z trzema dzwonami: 1. stary, 2. Wykonany po II wojnie wiatowej przez Metalut w odzi, 3. Jan Pawe II.

B. Inne obiekty sakralne na terenie parafii

1. Koci filialny w Majdanie Ruszowskim.

2. Kaplica ppubliczna w domu SS. Franciszkanek Misjonarek Maryi w abuniach.
W poowie XVIII w. w abuniach zosta wybudowany pnobarokowy zesp paacowy przez Jana Jakuba Zamoyskiego. Kolejnymi jego wacicielami w XIX w. byli Tarnowscy. Pod koniec XIX w. majtek ten naby hr. Aleksander Szeptycki. W 1922 r. Szeptyccy do abu sprowadzili Franciszkanki Misjonarki Maryi, ktre otrzymay zesp paacowy, park i cz ziemi ornej. Przy paacu istniej dwie oficyny w ktrych s kaplice. W 1944 r. Niemcy, cofajc si z abu, spalili paac, a cz murw wysadzili. Po wojnie paac odbudowano.

3. Dom Zakonny Misjonarzy Krwi Chrystusa w abukach Pierwszych. Misjinarze prowadz Hospicjum „Santa Galla”.

Ponadto na terenie parafii znajduj si kapliczki przydrone: drewniane w abukach Pierwszych i murowane w Majdanie Ruszowskim, Barchaczowie i Wierzbiu oraz krzye drewniane, metalowe, kamienne, kamienna figura Serca Pana Jezusa.



przeczytano: 6681
dodano: pawelm